Quan hệ song phương

Quan hệ song phương

Phần Lan đã thành lập cơ quan đại diện tại Việt Nam từ năm 1974 và được coi là một trong những “người bạn lâu năm” của Việt Nam. Phần Lan nổi tiếng với hơn bốn mươi năm hợp tác phát triển, đặc biệt trong các dự án về nước và vệ sinh. Khi nền kinh tế Việt Nam phát triển, trọng tâm quan hệ giữa Phần Lan và Việt Nam đã dần chuyển từ hợp tác phát triển sang thúc đẩy thương mại và đầu tư. Tháng 10/2025, Phần Lan và Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược.

Đại sứ quán Việt Nam tại Helsinki được mở vào cuối năm 2005. Việc mở đại sứ quán đã tạo thêm cơ hội cho đối thoại song phương, thúc đẩy thương mại và tăng cường quan hệ giữa các tổ chức xã hội dân sự của hai nước.

Quan hệ thương mại và kinh tế

Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế Việt Nam và các cải cách về cơ cấu đã tạo nền tảng tốt cho việc mở rộng quan hệ thương mại. Tư cách thành viên của WTO, cam kết của Việt Nam thông qua việc ký kết 17 hiệp định thương mại tự do cùng môi trường đầu tư thuận lợi khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nỗ lực để tăng cường hợp tác giữa 2 nước.

Hiệp định thương mại tự do EU – Việt Nam EVFTA có hiệu lực từ năm 2020 đã thúc đẩy tăng trưởng thương mại: giá trị xuất khẩu hàng hóa của Phần Lan tăng gấp ba lần và thâm hụt thương mại bắt đầu giảm. Năm 2024, xuất khẩu hàng hóa đạt khoảng 291 triệu euro, nhập khẩu khoảng 650 triệu euro. Giá trị thương mại dịch vụ năm 2024 khoảng 90 triệu euro.

Trong tương lai, các doanh nghiệp Phần Lan trong lĩnh vực cơ khí, công nghệ và dịch vụ CNTT có triển vọng tốt tại Việt Nam. Các ngành hấp dẫn khác bao gồm: chuyển đổi năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và linh hoạt, xây dựng, hạ tầng, kinh tế tuần hoàn, cải thiện chất lượng không khí và nước, cũng như cơ giới hóa lâm nghiệp.

Những khoản đầu tư trực tiêp·sản xuất lớn nhất từ Phần Lan vào Việt Nam gồm: nhà máy bao bì của Huhtamäki gần TP.HCM (2004, trị giá 20 triệu euro) và nhà máy điện thoại của Nokia tại Bắc Ninh (2013, trị giá 302 triệu USD, nay thuộc Foxconn). Ngoài ra còn có nhà máy điện rác tại Bắc Ninh.

Mạng lưới Team Finland tại Hà Nội và TP.HCM hỗ trợ thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa hai nước. Các dự án phát triển bền vững giữa doanh nghiệp Phần Lan và Việt Nam cũng được hỗ trợ bằng nguồn vốn hợp tác phát triển.

Quan hệ văn hóa

Ví dụ, quan hệ văn hóa giữa Phần Lan và Việt Nam được thúc đẩy bởi Hội Việt Nam tại Phần Lan và các hiệp hội hữu nghị hoạt động tại Việt Nam, cũng như Liên hiệp các Hội Hữu nghị. Đại sứ quán Phần Lan tại Hà Nội cũng nỗ lực thúc đẩy quan hệ văn hóa giữa hai nước, ví dụ như thông qua các chuyến lưu diễn của các dàn nhạc, các triển lãm nghệ thuật và biểu diễn.

Ví dụ về hợp tác văn hóa là các bản dịch văn học Phần Lan, gần đây nhất là các tác phẩm “Con rít” của Risto Isomäki và “Elolliset” của Iida Turpeinen được xuất bản bằng tiếng Việt.

Người Phần Lan, tiếng Phần Lan

Hiện có khoảng 100 người Phần Lan sinh sống tại Việt Nam. Mỗi năm có hơn 20.000 người Phần Lan đến Việt Nam và con số này đang tăng đều, chủ yếu đến miền Nam Việt Nam.

Hiệp định

Các hiệp định có hiệu lực giữa Việt Nam và Phần Lan

Các chuyến thăm

Hoạt động trao đổi đoàn chính thức giữa Phần Lan và Việt Nam diễn ra sôi nổi, tạo cơ hội thúc đẩy hợp tác và thảo luận về các vấn đề thời sự. Ngoài thương mại và đầu tư, hai bên còn trao đổi về nhân quyền, thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm, nguyên tắc quản trị tốt và phát triển nhà nước pháp quyền. Phần Lan cũng tham gia thảo luận các chủ đề này trong khuôn khổ các cuộc gặp giữa EU và Việt Nam.

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm cùng phu nhân Ngô Phương Ly đã thực hiện chuyến thăm chính thức Phần Lan ngày 21–22/10/2025. Trong chuyến thăm, hai bên ký ba biên bản ghi nhớ và ra tuyên bố về việc thiết lập quan hệ đối tác chiến lược. Tổng Bí thư cũng đến thăm Đại học Aalto, trụ sở Nokia và tham dự hội thảo doanh nghiệp. Đoàn đại biểu Việt Nam đi cùng với Tổng Bí thư gồm nhiều lãnh đạo cấp cao.

Bộ trưởng Lao động Arto Satonen thăm Việt Nam từ 12–15/01/2025 nhằm thúc đẩy tuyển dụng quốc tế và di chuyển lao động. Cùng đi có đại diện thành phố Helsinki, Bộ Ngoại giao, chương trình Work in Finland, thành phố Tampere và Cục Di trú, cùng một đoàn đại diện rộng rãi gồm doanh nghiệp, tổ chức giáo dục, hiệp hội chủ sử dụng lao động và phòng thương mại.

Bộ trưởng Ngoại thương và Phát triển Ville Tavio thực hiện chuyến thăm xúc tiến xuất khẩu tại Việt Nam từ 20–23/10/2024 cùng đoàn doanh nghiệp. Chuyến thăm tập trung tại TP.HCM, nơi Bộ trưởng tham dự Diễn đàn & Triển lãm Kinh tế Xanh (GEFE) và gian hàng Phần Lan, giới thiệu năng lực Phần Lan trong các lĩnh vực như xây dựng bền vững, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và số hóa. Bộ trưởng cũng gặp lãnh đạo nhà nước Việt Nam, TP.HCM và giới doanh nghiệp.

Phái đoàn do Chủ tịch Quốc hội Jussi Halla-aho dẫn đầu đã đến thăm Việt Nam từ ngày 24-26/3/2024. Đoàn gặp Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Vương Đình Huệ, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Ủy viên Trung ương Đảng Trương Thị Mai và dự lễ khai trương khu vực dịch vụ lãnh sự mới của Đại sứ quán Phần Lan tại Hà Nội. Hai bên trao đổi về quan hệ song phương, hợp tác kinh tế – thương mại và các vấn đề quốc tế. Ngoài Hà Nội, đoàn còn thăm Bắc Ninh, nơi có nhà máy điện rác Thăng Long ứng dụng công nghệ Phần Lan. Đoàn gồm các nghị sĩ Sakari Puisto (PS), Atte Kaleva (KOK) và Inka Hopsu (VIHR).

Bộ trưởng Bộ Nông Lâm nghiệp Antti Kurvinen cùng đoàn doanh nghiệp thăm Việt Nam từ ngày 9.-12.10.2022. Các thành viên trong đoàn đại diện cho các công ty và các chủ thể khác hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp thực phẩm, chuyên môn về nước sạch và lâm nghiệp. Trong các cuộc họp cấp cao được tổ chức trong khuôn khổ chuyến thăm, nhận thức về chất lượng thực phẩm Phần Lan đã được nâng cao và các mối liên hệ kinh doanh được mở ra bằng cách giới thiệu chuyên môn cao của Phần Lan trong lĩnh vực nước và lâm nghiệp. Bộ trưởng Kurvinen đã gặp gỡ đại diện của các công ty Phần Lan, các bộ trưởng Việt Nam và đại diện các cơ quan nhà nước khác. Bộ trưởng Kurvinen đã khai mạc hội thảo ngành nước tại Hà Nội và diễn đàn lâm nghiệp Phần Lan-Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, cả hai sự kiện đều góp phần tạo dựng mối quan hệ hợp tác với các đối tác Việt Nam.

Vào tháng 11 năm2017, Thứ trưởng Bộ Lao động và Kinh tế Petri Peltonen cùng với phái đoàn doanh nghiệp đại diện cho lĩnh vực nước và năng lượng đã đến thăm Việt Nam. Vào tháng 3 năm 2017, Anita Lehikoinen, Chánh văn phòng Bộ Giáo dục và Văn hóa, cũng đã đến thăm quốc gia này. Vào tháng 3 năm 2016, Bộ trưởng Ngoại thương và Phát triển Lenita Toivakka cùng một phái đoàn doanh nghiệp đã đến thăm Việt Nam, trong đó các thành viên đại diện cho các công ty trong lĩnh vực giáo dục, công nghệ sạch và CNTT. Bộ trưởng Kinh tế Jan Vapaavuori đã đến thăm Việt Nam vào năm 2014 và Bộ trưởng Phát triển Heidi Hautala cùng với các phái đoàn doanh nghiệp đến thăm vào tháng 1.2013. Mùa xuân cùng năm, Ủy ban thanh tra Quốc hội cũng đến thăm Việt Nam.

Bộ trưởng Lao động Anni Sinnemäki (2010), Thủ tướng Matti Vanhanen (2009), và Tổng thống Tarja Halonen (2008) cũng đã đến thăm Việt Nam trong những năm gần đây. Ngoài các chuyến thăm cấp cao, đại diện Bộ Ngoại giao Phần Lan và Việt Nam thường xuyên trao đổi về quan hệ chính trị và hợp tác phát triển giữa các nước.

Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Vương Đình Huệ đã đến thăm Phần Lan và gặp Chủ tịch Anu Vehviläinen vào tháng 9 năm 2021. Các bên đã tham gia lễ ký kết biên bản ghi nhớ giữa Nokia và Tập đoàn nhà nước VNPT (Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam). Chủ tịch Vương Đình Huệ cũng đã gặp Tổng thống Phần Lan Sauli Niinistö và Thủ tướng Sanna Marin. Phái đoàn chính thức của Chủ tịch gồm có Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Thương mại và Đầu tư Nguyễn Hồng Điệp và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Lê Minh Hoan đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Nông Lâm nghiệp Jari Lepä. Chương trình bao gồm diễn đàn bàn tròn do Bộ Ngoại giao và Kinh doanh Phần Lan tổ chức, do Chủ tịch Huệ và Bộ trưởng Hợp tác Phát triển và Ngoại thương Ville Skinnari khai mạc.

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh thăm Phần Lan vào tháng 10.2017 và phái đoàn do Bộ trưởng Bộ Giáo dục Phùng Xuân Nhạ dẫn đầu vào tháng 8.2017. Phó Thủ tướng Việt Nam Hoàng Trung Hải đã thăm Phần Lan vào năm 2014 và ngoài ra còn có nhiều chuyến thăm cấp cao do Thứ trưởng của Việt Nam dẫn đầu. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã đến thăm Phần Lan vào mùa xuân năm 2010. Một số ủy ban của Quốc hội Việt Nam cũng đã đến thăm Phần Lan trong những năm gần đây.

Lịch sử

Quan hệ ngoại giao

Chính phủ Phần Lan ra quyết định công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hay Miền Bắc Việt Nam vào ngày 28 tháng 12 năm 1972. Phần Lan và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra thông cáo về việc thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 25 tháng 1 năm 1973, hai ngày trước khi kết thúc đàm phán hòa bình Paris về tương lai của Việt Nam. Việt Nam trở thành đối tác lâu dài của Phần Lan trong hợp tác phát triển vào năm 1973.

Phần Lan thành lập Đại sứ quán tại Hà Nội vào năm 1974. Cùng với các nước Bắc Âu khác, Phần Lan là một trong những đối tác hợp tác phát triển lâu đời nhất của Việt Nam.

Trưởng đại diện tại Đại sứ quán Phần Lan tại Hà Nội

  • Veli Helenius, đại sứ (Bắc Kinh) 1973–1974
  • Unto Tanskanen, đại sứ 1974–1977
  • Mauri Eggert, đại sứ 1977–1980
  • Unto Korhonen, đại sứ 1980–1983
  • Esko Lipponen, đại sứ 1983–1986
  • Eero Saarikoski, đại sứ 1986–1987
  • Elisabeth Tigerstedt-Tähtelä, đại sứ 1988–1989
  • Esko Lipponen, đại sứ 1990–1991
  • Kai Granholm, đại sứ 1991–1996
  • Juha Puromies, đại sứ 1996–2001
  • Kari Alanko, đại sứ 2002–2007
  • Pekka Hyvönen, đại sứ 2007–2011
  • Kimmo Lähdevirta, đại sứ 2011-2015
  • Ilkka-Pekka Similä, đại sứ 2015-2017
  • Kari Kahiluoto, đại sứ 2017-2021
  • Keijo Norvanto, đại sứ 2021-2025
  • Pekka Voutilainen, đại sứ 2025-

Chuyển đổi

Hợp tác phát triển

Mối quan hệ giữa Phần Lan và Việt Nam hiện nay dựa trên hợp tác kinh tế và thương mại. Trọng tâm hợp tác phát triển của Phần Lan hướng tới các chủ đề liên quan đến những thách thức của quốc gia có thu nhập trung bình như Việt Nam và đang được đặt lên hàng đầu trong chiến lược và kế hoạch phát triển của Việt Nam. Trong số các ưu tiên trong chương trình chính sách phát triển của Phần Lan, các hoạt động hợp tác của chúng tôi tại Việt Nam hỗ trợ phát triển nền kinh tế xanh toàn diện và chuyển đổi sang lao động xanh, cũng như quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường. Chúng tôi hỗ trợ phát triển xã hội thông tin ở Việt Nam, đặc biệt xem xét các khía cạnh nhân quyền, chẳng hạn như tầm quan trọng của chính phủ mở và khả năng tiếp cận thông tin của người dân.

Từ năm 1973, Việt Nam là một trong những nước đối tác song phương lâu dài của Phần Lan và sự hợp tác giữa hai nước gắn liền với nhu cầu phát triển của Việt Nam. Dự án cơ sở hạ tầng đầu tiên vào những năm 1970 là nhà máy đóng tàu Phà Rừng, cơ sở này vẫn có đóng góp quan trọng trong việc tạo việc làm cho địa phương. Ở Hà Nội và Hải Phòng, các thế hệ cũ đều nhớ đến Phần Lan vì nước sạch mang lại sức khỏe. Trong những năm 1980, các dự án phát triển nông thôn đã thành công trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn và đa dạng hóa cơ cấu kinh doanh. Đối với hợp tác lâm nghiệp bắt đầu từ những năm 1990, lâm nghiệp bền vững và tầm quan trọng của rừng với vai trò là phương tiện sinh kế đã được nhấn mạnh.

Nội dung chương trình hợp tác phát triển của Phần Lan bắt đầu thay đổi sau năm 2008 nhằm đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của Việt Nam, hướng tới trở thành nước có thu nhập trung bình thấp. Chiến lược quốc gia gần đây nhất của Phần Lan dành cho Việt Nam giai đoạn 2013–2016 đã nhấn mạnh đến việc chuyển dần từ hợp tác phát triển sang tập trung vào quan hệ đối tác và thương mại toàn diện hơn. Giai đoạn này một phần được hỗ trợ bởi chương trình hợp tác đổi mới sáng tạo được thực hiện trong năm 2009-2018. Giai đoạn chuyển tiếp hợp tác phát triển giữa hai nước được thực hiện trong năm 2017-2020. Mục tiêu là thúc đẩy sự phát triển toàn diện ở Việt Nam và tăng cường thương mại cũng như các hình thức hợp tác cùng có lợi khác. Hiện nay, mục tiêu của hợp tác phát triển là hỗ trợ Việt Nam tăng trưởng bền vững và chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, bền vững. Hợp tác giữa khu vực tư nhân, các tổ chức chính phủ, trường đại học, xã hội dân sự và các diễn đàn song phương và đa phương khác là rất quan trọng để đạt được những mục tiêu này.